NGHỆ NHÂN ĐINH VĂN THỨC – NGƯỜI GIỮ HỒN HÁT THEN- ĐÀN TÍNH DÂN TỘC TÀY CAO BẰNG

Trong hành trình đi tìm lại những nét đẹp di sản văn hóa nghệ thuật truyền thống của ông cha, chúng tôi tìm đến một người nghệ nhân được mệnh danh là “người giữ hồn” của những điệu hát then, đàn tính của dân tộc Tày. Đó chính Nghệ nhân Đinh Văn Thức ở Minh Thanh, Nguyên Bình, Cao Bằng.

Giọng nói sang sảng, dáng người nhanh nhẹn và luôn tràn đầy năng lượng… là những ấn tượng đầu tiên của chúng tôi khi gặp anh Đinh Văn Thức. Anh được biết đến như một bậc thầy về hát Then, đàn tính ở Cao Bằng.

Nghệ nhân Đinh Văn Thức – giữ hồn hát Then – đàn tính dân tộc Tày

Anh Thức cho biết: “Sinh ra và lớn lên ở huyện vùng cao Nguyên Bình, nơi có đông đồng bào dân tộc Tày sinh sống nên ngay từ nhỏ tôi đã được tiếp xúc với những làn điệu Then, đàn tính… Theo năm tháng, tình yêu đối với những lời ca, tiếng hát, những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Tày… ngày càng lớn dần lên trong tôi. Sau khi học xong, tôi về quê nhà làm cán bộ văn hóa xã, tại đây tôi được tạo cơ hội tiếp xúc các nghệ nhân am hiểu về hát Then, đàn tính trên địa bàn tỉnh. Càng tìm hiểu tôi càng nhận thấy những giá trị nhân văn sâu sắc trong những lời Then… nên tôi luôn canh cánh trong lòng phải làm sao để gìn giữ và phát huy nét đẹp của di sản văn hóa quê hương trước nguy cơ bị mai một”.

 

Then là một điệu hát vô cùng đặc sắc và là nét đặc trưng văn hóa của đồng bào dân tộc Tày, Nùng miền Tây Bắc Tổ Quốc.

Với mong muốn bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Tày cho các thế hệ sau, gần 20 năm qua, nghệ nhân Đinh Văn Thức đã không ngại khó khăn, vất vả thu thập và sáng tác được rất nhiều điệu hát Then. Vừa sắp xếp lại những tập sách mình đã viết, anh Thức chia sẻ: “Then là linh hồn của các dân tộc Tày, Thái, Nùng. Then là bộ môn văn học dân gian tổng hợp, vì trong Then có hát, múa, nhạc, họa, thơ, truyện cổ. Then ra đời cùng với sự xuất hiện nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của các dân tộc Tày, Thái, Nùng. Then và các khúc hát Then là thể loại dân ca nghi lễ tín ngưỡng đặc trưng, tiêu biểu với nội dung và nghệ thuật rất phong phú, các khúc hát then thường nhằm cầu cho vạn vật được bình an, con người khỏe mạnh, mùa màng bội thu, luôn hướng con người làm điều thiện, tránh điều ác…”

Các khúc hát Then thường nhằm cầu cho vạn vật được bình an, con người khỏe mạnh, mùa màng bội thu, luôn hướng con người làm điều thiện, tránh điều ác…

Mỗi nghệ nhân Then chính là một người nghệ sĩ thực thụ. Họ không chỉ nhớ, chỉ hiểu các làn điệu, các câu ca, thậm chí là chữ Hán (để đọc các sách Then bằng chữ Tày – Hán) mà còn thành thạo trong việc sử dụng nhạc cụ âm nhạc như cây đàn Tính, chùm xóc nhạc (xáu mạ), đôi khi còn có cả chiếc chuông đồng và những âm thanh từ động tác bật quạt. Bao nhiêu năm gắn bó với Then qua nhiều thăng trầm, kể cả những lúc Then bị quy chụp là mê tín dị đoan, các nghệ nhân giờ đây đã trở thành một “kho tàng sống”, một “báu vật” vô giá của văn hóa dân tộc. Họ cũng luôn ý thức được trách nhiệm của mình để giữ cho Then không bị mai một, không bị lai căng để bảo tồn những tinh hoa của Then, của văn hóa Tày, Nùng nói chung, văn hóa dân tộc nói riêng.

Mỗi nghệ nhân Then chính là  một người nghệ sĩ thực thụ

Ở các đời cha ông đi trước điệu hát Then chỉ được truyền miệng, người này qua người khác, không được ghi chép lại. Đến đời anh Thức kế thừa anh đã ghi chép lại những câu hát để lưu giữ lại cho thế hệ sau. Hằng năm cứ vào mỗi dịp lễ hội, lễ tết, cầu mùa hay có các chương trình giao lưu văn hóa văn nghệ, anh Thức lại vận động các bà con tham gia tập luyện các tiết mục văn nghệ vừa để thư giãn sau những giờ lao động vất vả vừa để lưu giữ lại những truyền thống của quê hương.

Bên cạnh đó nghệ nhân Đinh Văn Thức cũng mở các lớp học hát Then, đàn tính để truyền dạy cho thế hệ trẻ những câu hát, tiếng đàn của quê hương. Sau này, dù có đi đâu họ cũng có thể đem những câu hát, tiếng đàn của quê hương làm đẹp cho đời.

Lớp học Hát then – Đàn tính

Lớp học  Hát then – Đàn tính của nghệ nhân Đinh Văn Thức

Chia sẻ về những mong muốn và dự định trong thời gian tới, ông Thức cho biết: “Mong muốn lớn nhất của tôi là những giá trị di sản Then được các cấp các ngành cùng chung tay gìn giữ và phát huy. Tôi hi vọng thời gian tới, di sản Then không chỉ được người dân trong nước biết đến mà Then còn “vượt núi” vươn ra thế giới và được nhiều người trên thế giới biết đến di sản văn hóa đặc sắc này…”

Nghệ nhân Đinh Văn Thức  và nghệ nhân Chu Thị Thà diễn hát then cổ

Nhờ có sự tận tâm, nỗ lực của nghệ nhân Đinh Văn Thức trong việc nghiên cứu, sưu tầm, dịch sách,… nên kho tài liệu về di sản Then của tỉnh Cao Bằng thêm phong phú, đa dạng. Bên cạnh đó, ông còn là người rất tâm huyết trong việc truyền dạy, vận động cộng đồng người Tày cùng gìn giữ bản sắc dân tộc. Ông là tấm gương điển hình về giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp để mọi người học tập và noi theo.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *